1. Vì sao bệnh viện cần đặc biệt trong sạch

Khác với nhiều lĩnh vực khác, người bệnh khi bước vào bệnh viện thường đang lo lắng, đau ốm và hoàn toàn phụ thuộc vào chuyên môn của thầy thuốc. Họ khó tự kiểm tra thuốc nào là cần thiết, xét nghiệm nào là hợp lý, khoản thu nào là đúng quy định. Chính sự không cân xứng về thông tin và vị thế này khiến mọi biểu hiện vụ lợi trong bệnh viện đều gây hậu quả nặng nề hơn.

Bên cạnh đó, phần lớn chi phí khám, chữa bệnh được chi trả từ bảo hiểm y tế và ngân sách nhà nước, tức là từ tiền đóng góp của toàn xã hội. Mỗi khoản thất thoát đều làm giảm nguồn lực dành cho người bệnh khác.

2. Tham nhũng, tiêu cực và lãng phí khác nhau thế nào

Ba khái niệm này thường được nhắc cùng nhau nhưng có nội dung khác nhau:

3. Những biểu hiện cần nhận diện

Các biểu hiện dưới đây được nêu để cán bộ, nhân viên và người bệnh cùng nhận diện, không nhằm quy kết bất kỳ cá nhân hay đơn vị nào.

Trong hoạt động khám, chữa bệnh:

• Gợi ý, ám chỉ hoặc đòi hỏi tiền, quà để được khám nhanh, chăm sóc chu đáo hơn.
• Ưu tiên, “chen ngang” không đúng quy định; chậm trễ cố ý với người bệnh không có “quan hệ”.
• Thu thêm các khoản không có trong bảng giá, không có chứng từ.
• Chỉ định xét nghiệm, thuốc, vật tư không xuất phát từ nhu cầu chuyên môn.

Trong quản lý, mua sắm và sử dụng tài sản:

• Móc nối, thông đồng trong lựa chọn nhà thầu; nâng khống giá, hợp thức hóa hồ sơ.
• Sử dụng kinh phí, tài sản của bệnh viện vào việc riêng.
• Kê khai tài sản, thu nhập không trung thực.

4. Hậu quả

• Với người bệnh: chi phí tăng, chất lượng điều trị không công bằng, niềm tin vào ngành y bị xói mòn; người nghèo chịu thiệt thòi nhiều nhất.
• Với cán bộ, nhân viên y tế: vi phạm có thể bị kỷ luật, xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; uy tín của đồng nghiệp tận tụy bị ảnh hưởng chung.
• Với bệnh viện: thất thoát nguồn lực, giảm chất lượng dịch vụ, mất uy tín, khó thu hút và giữ chân người bệnh.

5. Khung pháp lý mới

Luật Phòng, chống tham nhũng số 36/2018/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 132/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Luật sửa đổi tiếp tục siết chặt việc kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; quy định cụ thể hơn về trách nhiệm giải trình; và tăng cường cơ chế bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực.

Về lãng phí, từ ngày 01/7/2026, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 thay thế Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013. Bệnh viện công lập có trách nhiệm quản lý, sử dụng kinh phí, tài sản công đúng quy định, hiệu quả và công khai.

6. Bệnh viện đang làm gì

Bệnh viện thực hiện các biện pháp sau (bệnh viện điều chỉnh cho phù hợp thực tế đơn vị):

1. Tuyên truyền, quán triệt pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí đến toàn thể cán bộ, nhân viên.
2. Thực hiện nghiêm quy tắc ứng xử, quy chế chi tiêu nội bộ và các quy định về công khai, minh bạch.
3. Tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ, nhất là mua sắm, đấu thầu và thu, chi tài chính.
4. Duy trì đường dây nóng, hòm thư góp ý và kênh tiếp nhận phản ánh của người bệnh.
5. Xử lý nghiêm, kịp thời mọi hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

7. Mỗi người có thể làm gì

• Người bệnh và người nhà: tìm hiểu quy định, kiểm tra bảng giá và chứng từ, từ chối khi bị gợi ý đưa tiền, quà, và phản ánh đúng kênh khi phát hiện điều chưa đúng.
• Cán bộ, nhân viên y tế: tự giác thực hiện quy tắc ứng xử, giữ gìn y đức, nhắc nhở đồng nghiệp và sẵn sàng phản ánh khi phát hiện sai phạm.

Thông điệp

Một bệnh viện trong sạch, minh bạch bắt đầu từ ý thức của từng người. Hãy cùng giữ gìn niềm tin của người bệnh và danh dự của ngành y.