Rượu bia từ lâu đã trở thành một nét văn hóa quen thuộc trong các dịp lễ Tết, hội họp và giao tiếp xã hội của người Việt. Tuy nhiên, ranh giới giữa "vui vẻ đưa đà" và "lạm dụng quá đà" lại rất mong manh.

Thực trạng sử dụng rượu bia ở mức nguy hại tại Việt Nam đang rung lên hồi chuông cảnh báo lớn. Tiêu thụ chất cồn quá mức không chỉ tàn phá sức khỏe người dùng mà còn là nguồn cơn của nhiều bi kịch gia đình và xã hội.

Vì vậy, nâng cao nhận thức và chủ động phòng, chống tác hại của rượu bia không còn là câu chuyện của riêng ai, mà là trách nhiệm cấp bách của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.

1. Những "sát thủ thầm lặng" từ ly rượu, bia

Nhiều người thường lầm tưởng rằng rượu bia chỉ gây say xỉn nhất thời. Trên thực tế, chất cồn (ethanol) khi đi vào cơ thể sẽ tàn phá âm thầm từ trong ra ngoài.

Đối với sức khỏe thể chất và tâm thần

• Hủy hoại lá gan: Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa hơn 90% lượng cồn. Uống rượu bia liên tục khiến gan bị quá tải, dẫn đến tích tụ mỡ (gan nhiễm mỡ), viêm gan và cuối cùng là xơ gan – một tổn thương không thể đảo ngược.

• Kẻ thù của tim mạch và não bộ: Chất cồn làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Đối với hệ thần kinh, rượu bia làm teo tế bào não, suy giảm trí nhớ, mất khả năng tập trung. Về lâu dài, nó gây ra các rối loạn tâm thần, trầm cảm, lo âu và ảo giác (sảng rượu).

• Nguy cơ ung thư thường trực: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp rượu bia vào nhóm chất gây ung thư hàng đầu. Người lạm dụng rượu bia có nguy cơ cao mắc các bệnh ung thư vòm họng, thực quản, dạ dày, đại trực tràng và ung thư gan.

Đối với gia đình và xã hội

• Bạo lực và rạn nứt gia đình: Men say là tác nhân hàng đầu dẫn đến các vụ bạo lực gia đình, những lời xúc phạm và mâu thuẫn không đáng có, đẩy nhiều gia đình vào cảnh đổ vỡ.

• Hệ lụy giao thông và lao động: Số liệu thống kê cho thấy một tỷ lệ lớn các vụ tai nạn giao thông thảm khốc bắt nguồn từ ma men. Bên cạnh đó, tình trạng mệt mỏi, mất tập trung sau khi uống rượu làm giảm sút nghiêm trọng năng suất lao động và dễ gây tai nạn nghề nghiệp.

2. Những hành vi cần tránh để bảo vệ bản thân và pháp luật

Để giảm thiểu tối đa các rủi ro, mỗi chúng ta cần tuyệt đối tuân thủ "vạch ranh giới đỏ" với các hành vi sau:

• Tuyệt đối không điều khiển phương tiện giao thông (xe máy, ô tô, xe đạp) sau khi đã sử dụng rượu bia.

• Không ép buộc, lôi kéo hoặc thách thức người khác uống rượu bia. Hãy tôn trọng quyền từ chối của người đối diện.

• Không uống rượu bia khi đang điều trị bệnh hoặc đang sử dụng thuốc tây, vì chất cồn có thể làm mất tác dụng của thuốc hoặc tạo ra độc tính nguy hiểm đến tính mạng.

• Không sử dụng và không bán rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi theo đúng quy định của pháp luật.

3. Các biện pháp chủ động phòng, chống tác hại rượu bia

Thay đổi một thói quen chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng bạn hoàn toàn có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất dưới đây:

• Học cách từ chối khéo léo: Đừng ngần ngại nói "Không" hoặc chủ động lựa chọn các loại đồ uống không cồn (nước trái cây, nước lọc, trà...) trong các buổi tiệc tùng.

• Đặt ra giới hạn cho bản thân: Nếu phải uống, hãy uống có kiểm soát. Không uống quá 2 đơn vị cồn/ngày với nam giới và 1 đơn vị cồn/ngày với nữ giới, và không uống quá 5 ngày/tuần. (Một đơn vị cồn tương đương khoảng 3/4 chai/lon bia 330ml hoặc 1 chén rượu mạnh 30ml).

• Xây dựng lối sống lành mạnh: Thay thế thời gian nhậu nhẹt bằng việc tập luyện thể dục thể thao, theo đuổi các sở thích lành mạnh để giải tỏa căng thẳng thay vì tìm đến chất cồn.

• Lan tỏa thông điệp tích cực: Trở thành một tuyên truyền viên ngay trong chính ngôi nhà của mình, giáo dục con cái và nhắc nhở người thân về tác hại của rượu bia.

4. Thông điệp

Sức khỏe là tài sản vô giá, hạnh phúc gia đình là điều thiêng liêng không gì đánh đổi được. Một nét văn hóa ứng xử văn minh là khi chúng ta biết làm chủ chén rượu, ly bia chứ không để chúng làm chủ bản thân mình.

"Đã uống rượu bia - Không lái xe!" Mỗi người dân hãy chủ động nói không với lạm dụng rượu bia ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe của chính mình, gia đình và toàn xã hội.